- राणीपूर (ता. शहादा), प्रतिनिधी :
ग्रामीण व आदिवासी भागातील विद्यार्थ्यांचे शिक्षण अधिक समृद्ध व अनुभवाधारित व्हावे, या उद्देशाने राणीपूर येथील शासकीय आश्रमशाळेत उभारण्यात आलेल्या परसबाग उपक्रमाला यश आले असून सध्या संपूर्ण परिसर भाजीपाला व फुलझाडांनी बहरून गेला आहे. या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना पुस्तकातील ज्ञानाबरोबरच शेती, पर्यावरण आणि आहारविषयक प्रत्यक्ष अनुभव मिळत आहे.
अधीक्षकांच्या पुढाकारातून साकारले स्वप्न
आश्रमशाळेचे अधीक्षक विजय चोपडे यांच्या मार्गदर्शनाखाली गेल्या वर्षभरापासून परसबाग उभारणीचे नियोजन करण्यात आले. शिक्षक व विद्यार्थ्यांच्या संयुक्त श्रमदानातून शाळा परिसरातील मोकळ्या जागेत ताटवे तयार करून त्यामध्ये विविध पिकांची लागवड करण्यात आली. सुरुवातीला छोट्या प्रमाणात सुरू झालेला हा उपक्रम आज सुबक आणि नियोजनबद्ध बागेत परिवर्तित झाला आहे.
विविध भाजीपाला आणि फुलांची लागवड
परसबागेत टोमॅटो, वांगी, भेंडी, पालक, मेथी, कोथिंबीर यांसारख्या पालेभाज्यांसह इतर हंगामी पिकांची लागवड करण्यात आली आहे. त्याचबरोबर विविध प्रकारची फुलझाडे लावून परिसर अधिक आकर्षक व नयनरम्य करण्यात आला आहे. विद्यार्थ्यांनीच पाणी देणे, तण काढणे, सेंद्रिय खत टाकणे अशा कामांमध्ये सक्रिय सहभाग घेतला आहे.
‘बागेच्या माध्यमातून शेतीचे शिक्षण’
मुख्याध्यापक संदीप कुंवर यांनी सांगितले की, शाळा परिसर स्वच्छ व सुंदर ठेवण्याबरोबरच विद्यार्थ्यांना सेंद्रिय शेतीचे महत्त्व समजावे, हा या उपक्रमामागील मुख्य उद्देश आहे. शालेय सुट्टीच्या वेळेत तसेच पर्यावरण शिक्षण, गणित व विज्ञान विषयांशी संबंधित उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष बागकामात सहभागी करून घेतले जाते.
विविध आकारांचे चौकोनी, गोलाकार व त्रिकोणी ताटवे तयार करून त्यात भाजीपाला लावण्यात आला आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांना क्षेत्रफळ, मोजमाप, नियोजन आणि पीक व्यवस्थापन यांचे प्रत्यक्ष ज्ञान मिळते. तसेच आहारातील पोषणमूल्यांविषयी जागरूकता निर्माण होते.
विद्यार्थ्यांमध्ये आत्मविश्वास व कष्टाची जाणीव
परसबाग उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये श्रमाची सवय, जबाबदारीची भावना आणि आत्मविश्वास वाढीस लागला आहे. स्वतः लावलेल्या पिकांचे उत्पादन पाहून विद्यार्थ्यांना समाधान मिळत असून त्यातून ‘शिकता-शिकता करता’ ही संकल्पना प्रत्यक्षात उतरली आहे.
राणीपूर आश्रमशाळेचा हा उपक्रम ग्रामीण व आदिवासी भागातील शाळांसाठी प्रेरणादायी ठरत असून शिक्षणासोबत जीवनोपयोगी कौशल्ये देणारा आदर्श प्रयोग म्हणून पुढे येत आहे.
